Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi

Sosyal Bilimler Enstitüsü

TEMEL İSLÂM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI

Tefsir Bilim Dalı

Tezli Yüksek Lisans Programı

 

1. Dönem  

 

 

 

2. Dönem
Ders Ders Saati AKTS  Ders Ders Saati AKTS
Zorunlu Ders 3 6 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seminer 3 6
Toplam 12 30 Toplam 12 30

 

3. Dönem
Ders Ders Saati AKTS
Tez Çalışması 60
Toplam   60
Toplam Kredi 21  
Toplam AKTS 120  

 

 

TEFSİR BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GÜZ YY DERS LİSTESİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı Kredi Dağılımı
T U L Kredi AKTS
TFSR7001 S KUR’ÂN VE NÜZUL ORTAMI 3 0 0 3 8
TFSR7003 S MUSHAF TARİHİ 3 0 0 3 8
TFSR7005 S KLASİK TEFSİR USULÜ METİNLERİ 3 0 0 3 8
TFSR7007 S MÜFREDATÜ’L-KURAN 3 0 0 3 8
TFSR7009 S MÜŞKİLÜ’L-KUR’AN 3 0 0 3 8
TFSR7011 S KUR’AN SURELERİ METİN VE YORUM İNCELEMELERİ 3 0 0 3 8
TFSR7013 S CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKÇE TELİF TEFSİR ÇALIŞMALARI 3 0 0 3 8
TFSR7015 S MUKÂYESELİ TEFSİR METİNLERİ 3 0 0 3 8
Y Z BİLİMSEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ VE YAYIN ETİĞİ 3 0 0 3 6

 

TEFSİR BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI  GÜZ YY DERS İÇERİKLERİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı İçerik
TFSR7001 S KUR’ÂN VE NÜZUL ORTAMI Kur’ân’ın indiği toplumun karakteristik ve kültürel yapısı, coğrafi konumu ve tarihi şartları bütününe nüzul ortamı adı verilir. Kur’ân’ın hitabını bağlamla buluşturması açısından ehemmiyet arzeden bu farkındalık ile ihtisas adayı nasları daha gerçekçi ve somut bir şekilde yorumlayabilme formasyonuna kavuşacaktır.
TFSR7003 S MUSHAF TARİHİ Başlangıçta farklı yazı malzemeleri üzerine nakşedilmiş Kur’ân metinlerinin Hz. Peygamber (s.a.)’in vefatını müteakip dağılıp kaybolma tehlikesine karşı toplanıp iki kapak arasına alınma ihtiyacı baş göstermiş, daha sonra bunu mushafın çoğaltılıp nüshalarının uzak coğrafyalara gönderilmesi izlenmiştir. Anılan sürecin bir başka özelliği ise ana nüsha (İmam) dışında kalan nüshaların karışıklığı önleme sadedinde imhasıdır. Bu ders kapsamında ilgili sürece ışık tutulacaktır.
TFSR7005 S KLASİK TEFSİR USULÜ METİNLERİ Tefsir ilmine dair nasih-mensuh, eşbah-nezâir, muhkemmüteşabih, yedi harf, hurûf-u mukattaa gibi bir takım ıstılahlarla tefsir metodolojisinin ihtisas adaylarına kazandırıldığı bu ilim, erken dönem eserleri çerçevesinde mütalaa edilecektir.
TFSR7007 S MÜFREDATÜ’L-KURAN Râgıb el-Isfahânî eliyle sistematik bir hal almış Kur’ân kelimeleri sözlüğüdür. Kendisine varılan süreçte öncüler, Garîbu’l-Kur’ân, Mecâzu’l-Kur’ân ve Me‘ânî’l-Kur’ân türü eserlerdir. Bu ders kapsamında ilgili vadide üretilmiş literatür tanıtılacak başlıcalarının muhtevası ihtisas adaylarıyla buluşturulacaktır.
TFSR7009 S MÜŞKİLÜ’L-KUR’AN Kur’ân’da ilk bakışta var gibi algılanan bir takım ihtilafların izahını amaçlayan ve bu uğurda belli bir sistematik ortaya koymayı hedefleyen Kur’ân İlimleri disiplinidir. İbn Kuteybe’nin Te’vîl’i ile zirveye ulaşan bu ilim ihtisas adaylarının ilgisine sunulacaktır.
TFSR7011 S KUR’AN SURELERİ METİN VE YORUM İNCELEMELERİ İhtisas adayını baştan sona bir bütün olarak Kur’ân metni ile buluşturmayı amaçlayan bu ders kapsamında Fâtiha’da Nâs suresine kadar Kur’ân’ın kelime kelime meali okunurken lugat ve bağlam zemininden kopmamak için rivayet ve dirayet tefsirlerinden yararlanılacaktır.
TFSR7013 S CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKÇE TELİF TEFSİR ÇALIŞMALARI Türkiye’de 1923 tarihi itibariyle başlayan Cumhuriyet döneminde hiç de azımsanamayacak sayıda tefsir kaleme alınmıştır. Bunların en önemlileri arasında Elmalılı Hamdi Yazır’ın Hak Dini Kur’an Dili; Konyalı Mehmet

Vehbi’nin Hulâsatu’l-beyan’ı, Ömer Nasuhi Bilmen’in Kur’ân-ı Kerim’in Türkçe Meâl-i Âlîsi ve Tefsiri sayılabilir. Hidayet Aydar’ın tespitiyle sayıları 36’ı bulan mezkûr tefsirler bu ders kapsamında ihtisas adayları ile buluşturulacaktır.

TFSR7015 S MUKÂYESELİ TEFSİR METİNLERİ Önde gelen rivayet, dirayet ve işaret tefsirleri ekseninde ihtisas adayları ile birlikte belirli ayetler üzerinde karşılaştırmalı tefsir okumaları yapılacak, mezkûr tefsir türlerinden her birinin aynı ayete yönelik yaklaşım farkına ilişkin farkındalık oluşturulmaya çalışılacaktır.
Y Z BİLİMSEL ARAŞTIRMA

TEKNİKLERİ VE YAYIN ETİĞİ

Bilim insanı olmaya aday ihtisas öğrencileri için zorunlu formasyonların başında konu seçimi, literatür taraması, bilgi ve belgelerin toplanması gibi bilimsel araştırmanın mutfağı ile onların akademik bir üslupla yazıya dökülmesi gibi sunumu sürecini yaparak ve yaşayarak öğrenmektir. Gerek mutfak ve gerekse sunum etkinliği esnasında başkalarının emeğine saygı, onlara ait kullandığı malzeme ve benimsediği yaklaşımlar sırasında isimlerine ve eserlerine atıf ilmiye müntesibinin refleks haline getirmesi gereken davranış kalıpları olmalıdır. Bu dersin amacı, ihtisas öğrencilerine bilimsel araştırma ve sunum tekniği ile etik dışı tutum ve yaklaşımlardan kaçınma becerisi kazandırmaktır.

 

TEFSİR BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BAHAR YY DERS LİSTESİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı Kredi Dağılımı
T U L Kredi AKTS
TFSR7002 S RİVAÎ TEFSİR OKUMALARI 3 0 0 3 8
TFSR7004 S DİRÂÎ TEFSİR OKUMALARI 3 0 0 3 8
TFSR7006 S İŞÂRÎ TEFSİR OKUMALARI 3 0 0 3 8
TFSR7008 S KUR’AN KISSALARI 3 0 0 3 8
TFSR7010 S ÇAĞDAŞ TEFSİR METİNLERİ 3 0 0 3 8
TFSR7012 S KLASİK TEFSİR METİNLERİ 3 0 0 3 8
TFSR7014 S CUMHURİYET DÖNEMİ TERCÜME TEFSİR ÇALIŞMALARI 3 0 0 3 8
TFSR7016 S BİR KUR’AN İLMİ OLARAK ESBAB-I

NÜZUL

3 0 0 3 8
Y Z SEMİNER 3 0 0 0 6

 

TEFSİR BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI  BAHAR YY DERS İÇERİKLERİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı İçeriği
TFSR7002 S RİVAÎ TEFSİR OKUMALARI Kur’ân-ı Kerîm’i Hz. Peygamber (s.a.)’den rivayet edilen haberler esas alınarak tefsir etmek olarak tanımlanması mümkün bu tefsir türü, önde gelen nümuneleri Taberi ve İbn Kesir tefsiri ekseninde ihtisas öğrencileri ile mütalaa edilecektir.
TFSR7004 S DİRÂÎ TEFSİR OKUMALARI Müfessirin, Kur’ân-ı Kerîm’i, rivayetler yanında sahip olduğu ilmi ve entelektüel birikim ekseninde yorumlaması olarak tanımlanabilecek bu tefsir türü, önde gelen nümuneleri Nesefi ve Beyzavi tefsiri baz alınarak ihtisas öğrencileri ile mütalaa edilecektir.
TFSR7006 S İŞÂRÎ TEFSİR OKUMALARI Müfessirin, Kur’ân-ı Kerîm’i, tasavvufî seyr-i sülûkü netincesi kendisinde hâsıl keşif ve ilham birikimi ekseninde yorumlaması olarak tanımlanabilecek bu tefsir türü, önde gelen nümuneleri Sülemî’nin Hakâiku’t-tefsîr’i ve Kuşeyrî’nin Letâifu’l-işârât’ı esas alınarak ihtisas öğrencileri ile mütalaa edilecektir.
TFSR7008 S KUR’AN KISSALARI Kur’ân ilimlerinin ilgi atfettiği konulardan biri de Kur’ân kıssalarıdır. Kur’ân’da sayıları 25’i bulan peygamberlerle kimi veli zevatın kıssaları anlatılmaktadır. Bu ders kapsamında ilgili kıssalar tarihi gerçeklikle tetabuk ve ibretlik vasıfları bağlamında incelenecektir.
TFSR7010 S ÇAĞDAŞ TEFSİR METİNLERİ Geçtiğimiz yüzyıl içerisinde tefsir telif etmiş İzzet Derveze, İbn Âşûr, Seyyid Kutup, Sâbûnî vb. müelliflerin eserleri kronolojik sıra gözetilerek dönemlerinde egemen sosyal, siyasi, ilmi ve fikri

yönelişler ile onların tefsirlerine etkileri de göz önünde bulundurularak bu ders kapsamında mütalaa edilecektir.

TFSR7012 S KLASİK TEFSİR METİNLERİ Belirli bir sure ekseninde Taberi, İbn Kesir, Nesefi,

Beyzavi, Sülemi ve Kuşeyri tefsirleri karşılaştırmalı olarak okutulacak, klasik tefsir türlerinin aynı ayete farklı perspektiften nasıl baktıkları hususunda bir farkındalık oluşturulmaya çalışılacaktır.

TFSR7014 S CUMHURİYET DÖNEMİ TERCÜME TEFSİR ÇALIŞMALARI Türkiye’de 1923 tarihi itibariyle başlayan

Cumhuriyet döneminde klasik ve modern tefsirlere yönelik hummalı bir tercüme faaliyeti gerçekleştirilmiştir. Nesefi, Beyzavi, İbn Kesir gibi klasikler yanında Menar, Fi Zılâl, Safve gibi modern dönem tefsirleri Türkçeye kazandırılmıştır. Hidayet Aydar’ın tespitiyle sayıları 43’ü bulan mezkûr tefsir tercümeleri bu ders kapsamında ihtisas adayları ile buluşturulacaktır.

TFSR7016 S BİR KUR’AN İLMİ OLARAK ESBAB-I NÜZUL Bir metni münşiinin maksadına muvafık anlamanın olmazsa olmazlarından biri de söz konusu metnin bağlamı, hangi muhatap kitlesinde ne vesile ile yönlendirildiği, daha teknik ifadesiyle dile getiriliş sebebidir. Söz konusu metin Kur’ân olunca ayetlerinden biri yahut bir grubunun hangi mesele üzerine indiği ilahi hitabı doğru anlamak için önem arz etmiş ve bunun için “Esbâbu’n-nüzûl” adında başlı başına bir ilim husûle gelmiştir. Bu ders kapsamında Kur’an ayetileri anılan ilim ışığında ihtisas öğrencileri ile birlikte mütalaa edilecektir.
Y Z SEMİNER Öğretim üyesi gözetiminde her hafta bir Yüksek Lisans öğrencisi tarafından alanın tarihi, alt alanları, literatürü, konuları, önde gelen temsilcileri üzerine yapılacak sunum ve üzerinde yürütülecek tartışmadan ibarettir. Anılan ders, adayların özgüven ve bilgi toplayıp sunabilme becerisi kazanması açısından hayli önemi haizdir.