Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi

Sosyal Bilimler Enstitüsü

TEMEL İSLÂM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI

Kelâm Bilim Dalı

Tezli Yüksek Lisans Programı

 

1. Dönem  

 

 

 

2. Dönem
Ders Ders Saati AKTS  Ders Ders Saati AKTS
Zorunlu Ders 3 6 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seminer 3 6
Toplam 12 30 Toplam 12 30

 

3. Dönem
Ders Ders Saati AKTS
Tez Çalışması 60
Toplam   60
Toplam Kredi 21  
Toplam AKTS 120  

 

KELÂM BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GÜZ YY DERS LİSTESİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı Kredi Dağılımı
T U L Kredi AKTS
KELM7001 S TEMEL KELAM MESELELERİ 3 0 0 3 8
KELM7003 S KELAM METEDOLOJİSİ 3 0 0 3 8
KELM7005 S KELAM EKOLLERİ VE GÖRÜŞLERİ 3 0 0 3 8
KELM7007 S MUTEZİLE KELAMI 3 0 0 3 8
KELM7009 S EŞARİ KELAMI 3 0 0 3 8
KELM7011 S OSMANLI DÖNEMİ KELAM ESERLERİ 3 0 0 3 8
KELM7013 S YENİ İLM-İ KELAM TEMSİLCİLERİ 3 0 0 3 8
KELM7015 S SELEFİYYE AKAİDİ 3 0 0 3 8
Y Z BİLİMSEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ VE YAYIN ETİĞİ 3 0 0 3 6

 

KELÂM BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GÜZ YY DERS İÇERİKLERİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı İçeriği
KELM7001 S TEMEL KELAM MESELELERİ Bu ders kapsamında Kelâm ilminin temel meseleleri olan “Ubûdiyyet”, “Nübüvvet” ve “Mebde’-

Me‘âd”konuları ele alınacak, söz konusu kavramların ihtiva derinliklerine inilerek alanda ihtisaslaşmaya aday öğrencilerin temel kavramlara hâkimiyet noktasında yetkinlik geliştirmelerine imkân sağlanacaktır.

KELM7003 S KELAM METEDOLOJİSİ Kelâm ilmi ameli konulardaki muadili Fıkıh ilmi gibi kazuistik metot esasına dayalı olarak icra edilen bir ilimdir. Söz konusu metot, mezkûr ilim salikinin kendisine normalde asla aKELM gelmeyecek sorular sorup onları hangi görüş ve dinden olursa olsun herkesin kabul edebileceği makul bir çerçevede cevaplaması şeklinde cereyan eder. Bu ders kapsamında ilgili metot örnekler eşliğinde uygulamalı olarak ihtisas adayında bir refleks haline getirilmeye çalışılacaktır.
KELM7005 S KELAM EKOLLERİ VE GÖRÜŞLERİ Tarihi süreç içerisinde ortaya çıkan Selefilik, Şia, Haricilik, Mürcie, Mutezile ile ehl-i sünnet ekolü olarak temayüz eden Eş‘arîlik ve Mâturîdîlik ekollerinin doğuşu, gelişimi, ekolleşme süreci, temel görüşleri bu ders kapsamında ele alınacaktır.
KELM7007 S MUTEZİLE KELÂMI Akait konularını izahta aklı mutlak otorite kabul eden, sarih naslarla çelişmesi halinde dahi, ekolün “Akıl evvel, nakil onunla müevveldir” mottosu gereği, aklı sorgulamak yerine nassı tevil etmeyi tercih eden ve bu haliyle Kelâm Tarihine damgasını vurmuş bir mezhep olan Mutezilenin doğuşu, gelişimi, temel görüşleri ve önde gelen simaları üzerinde durulacaktır.
KELM7009 S EŞARİ KELAMI Akaid konularını izahta nassı esas almakla birlikte akla da önemli ölçüde rol biçen, çelişmeleri durumunda akıl pergelinin bir ayağını mutlaka nassa sabitleyip, yaptığı yorumlarda nassın sınırlarını aşmamaya itinayı ilke edinmiş ehl-i sünnet kelâmının en yaygın olanıdır. Mezkûr mezhebin doğuşu, gelişimi, temel görüşleri ile önde gelen mümessilleri bu ders kapsamında tanıtılacak, Kelâm meselelerine yaklaşımları eserlerinden bizzat ihtisas adayının ilgisine sunulacaktır.
KELM7011 S OSMANLI DÖNEMİ KELAM ESERLERİ Hükümfermâ olduğu 600 yılı aşkın zaman diliminin önemli bir bölümünde İslâm dünyasının lider ülkesi olmuş Osmanlı Devleti, söz konusu liderliğin bir yansıması olarak her alanda olduğu gibi Kelâm ilminde de hatırı sayılır eserlerle ilim dünyasına katkıda bulunmuştur. Beyazîzâde, Gelenbevî, Abdurahman el-Bestâmî gibi Kelâm ilmine dair eser veren birçok Osmanlı âlimi bu ders kapsamında ihtisas adaylarına tanıtılacaktır.
KELM7013 S YENİ İLM-İ KELAM TEMSİLCİLERİ XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren İslâm ülkeleri ve onların lider coğrafyası Osmanlı mülkünde dominant bir karakter olarak ilmî ve fikrî zeminde varlığını hissettiren Aydınlanma düşüncesi ve Pozitivizm, nasları, tabiat yorumu, bireye ait tasarrufların kaynağı gibi konularda dine ciddi anlamda meydan okumalar yönlendirmekteydi.

Yaşanan bu somut gerçeklik karşısında Kelâm âlimlerinden bazıları Allah’ın zatı, sıfatları gibi mezheplerin kuruluş yıllarına ait tartırşmalara kıyasla bu tarz yeni meydana okumalara karşı argümantasyon geliştirme fikrini önceleyerek Kelâm ilminin formasyonunu bu yeni alana teksif ettiler. Bu ders kapsamında ilgili faaliyetler ihtisas adayının ilgisine sunulacaktır.

KELM7015 S SELEFİYYE AKAİDİ İtikâdî konuları izahta nassın zahiri anlamını esas alan, mecazı inkâr ile nas üzerinde asgari bir tevili dahi sakıncalı gören Kur’ân, Sünnet ve Sahabi uygulamaları ekseninde yorumsuz ve tevilsiz bir anlayışın mümessili âlimler ve sonraki taraftarlarınca oluşturulmuş bir düşünce ekolüdür.  Bu ders kapsamında ilgili ekolün doğuşu, gelişimi, temel görüşleri ve başlıca temsilcileri ihtisas öğrencilerine tanıtılacaktır.
Y Z BİLİMSEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ VE YAYIN ETİĞİ Bilim insanı olmaya aday ihtisas öğrencileri için zorunlu formasyonların başında konu seçimi, literatür taraması, bilgi ve belgelerin toplanması gibi bilimsel araştırmanın mutfağı ile onların akademik bir üslupla yazıya dökülmesi gibi sunumu sürecini yaparak ve yaşayarak öğrenmektir. Gerek mutfak ve gerekse sunum etkinliği esnasında başkalarının emeğine saygı, onlara ait kullandığı malzeme ve benimsediği yaklaşımlar sırasında isimlerine ve eserlerine atıf ilmiye müntesibinin refleks haline getirmesi gereken davranış kalıpları olmalıdır. Bu dersin amacı, ihtisas öğrencilerine bilimsel araştırma ve sunum tekniği ile etik dışı tutum ve yaklaşımlardan kaçınma becerisi kazandırmaktır.

 

KELÂM BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BAHAR YY DERS LİSTESİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı Kredi Dağılımı
T U L Kredi AKTS
KELM7002 S KLASİK KELAM METİNLERİ 3 0 0 3 8
KELM7004 S İMAN-AMEL İLİŞKİSİ 3 0 0 3 8
KELM7006 S KUR’AN’DA İNANÇ ESASLARI 3 0 0 3 8
KELM7008 S İLK DÖNEM KELAM METİNLERİ 3 0 0 3 8
KELM7010 S MATURİDİ KELAMI 3 0 0 3 8
KELM7012 S KELAMIN GELİŞİM SÜRECİ 3 0 0 3 8
KELM7014 S YENİ İLM-İ KELAM MESELELERİ 3 0 0 3 8
KELM7016 S İSLAM KELAMINDA NÜBÜVVET 3 0 0 3 8
Y Z SEMİNER 3 0 0 0 6

 

 

 

KELÂM BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BAHAR YY DERS İÇERİKLERİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı İçeriği
KELM7002 S KLASİK KELAM METİNLERİ Ebû Hanife’ye ait “el-Fıkhu’l-ekber” adlı eser ve şerhleri ile Cuveynî’nin “Kitâbu’l-İrşâd” ve Bâkıllânî’nin “etTemhîd” adlı eserleri bu ders kapsamında ihtisas adayları ile mütalaa edilecektir.
KELM7004 S İMAN-AMEL İLİŞKİSİ Amel imanın bir parçası olup olmadığı sorusu Kelâmın ilimleşme sürecinin önemli etaplarından biridir. Anılan soruya verilen cevap dolayımında birbirinden ayrışan kanaatler sonraları kurumsallaşarak müstakil ekollerin teşekkülüne zemin hazırlamıştır. Bu ders kapsamında anılan süreç ve teşekkül eden ekoller ile günümüze yansımaları üzerinde durulacaktır.
KELM7006 S KUR’AN’DA İNANÇ ESASLARI Bu ders kapsamında Kur’ân-ı Kerim’in itikada ilişkin ayetleri tespit edilerek, tarihi süreç içerisinde teşekkül eden inanç mekteplerinin söz konusu ayetleri yorumlamada uyguladıkları usul farklılıkları hakkında ihtisas adayında farkındalık uyandırılmaya çalışılacaktır.
KELM7008 S İLK DÖNEM KELAM METİNLERİ Nesefî veTahâvî’nin Akâid kitapları, İmam Eş‘arî’nin elİbâne’si, Gazzâlî’nin el-İktisâd fi’l-i‘tikâd’ı, Maturîdî’nin Kitâbu’t-Tevhîd’inden pasajlar ihtisas öğrencileri ile birlikte bu ders kapsamında mütalaa edilecektir.
KELM7010 S MATURİDİ KELAMI Akaid konularını izahta nassı esas almakla birlikte akla da önemli ölçüde rol biçen, çelişmeleri durumunda akıl pergelinin bir ayağını mutlaka nassa sabitleyip, yaptığı yorumlarda nassın sınırlarını aşmamaya itinayı ilke edinmiş ehl-i sünnet kelâmının iki mezhebinden biri de Mâturîdiyye mezhepbidir. Mezkûr mezhebin doğuşu, gelişimi, temel görüşleri ile önde gelen mümessilleri bu ders kapsamında tanıtılacak, Kelâm meselelerine yaklaşımları eserlerinden bizzat ihtisas adayının ilgisine sunulacaktır.
KELM7012 S KELAMIN GELİŞİM SÜRECİ Hariciye, Şia ve Mürcie ile başlayan Kelâmî tartışmaların ilerleyen süreç içerisinde olgunlaşıp kurumsallaşarak müstakil birer inanç ekolü haline geliş serüvenleri bu ders kapsamında ihtisas adayları ile tartışılacak, o noktadan günümüze taşınan münakaşalar ile ilgili bir farkındalık oluşturulmaya çalışılacaktır.
KELM7014 S YENİ İLM-İ KELAM MESELELERİ Allah’ın zâtı, varlığının delilleri, sıfatları önce klasik ispat
biçimleri ile ele alınmakta, daha sonra filozofların o
meselelerle ilgili görüşleri sıralanarak karşı argümanlar
cevaplandırılarak çürütülmeye çalışılmaktadır.
Materyalizm ve pozitivizmin Allah’ın varlığını inkara
yönelik ileri sürdükleri iddialara karşı argümantasyon
geliştirme çabası güdülmektedir. Bu ders kapsamında
İzmirli İsmail Hakkı’nın Yeni İlmi Kelâm adlı eserindeki
meseleler ihtisas adayları ile mütalaa edilecektir.
KELM7016 S İSLAM KELAMINDA NÜBÜVVET İslâm Kelâmcılarının rasyonel bir temele oturtarak inansın inanmasın herkesin kabul edebileceği objektif

argümanlarla ispat gayretine girdikleri meselelerden biri de nübüvvet, yani peygamberliği lüzumu meselesidir. Bu ders

kapsamında ilgili konu farklı ekollere ait klasikler ekseninde ihtisas adayları ile münakaşa edilecektir.

Y Z SEMİNER Öğretim üyesi gözetiminde her hafta bir Yüksek Lisans öğrencisi tarafından alanın tarihi, alt alanları, literatürü, konuları, önde gelen temsilcileri üzerine yapılacak sunum ve üzerinde yürütülecek tartışmadan ibarettir. Anılan ders, adayların özgüven ve bilgi toplayıp sunabilme becerisi kazanması açısından hayli önemi haizdir.