Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi

Sosyal Bilimler Enstitüsü TEMEL İSLÂM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI

Hadis Bilim Dalı

Tezli Yüksek Lisans Programı

 

1. Dönem  

 

 

 

2. Dönem
Ders Ders Saati AKTS  Ders Ders Saati AKTS
Zorunlu Ders 3 6 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seminer 3 6
Toplam 12 30 Toplam 12 30

 

3. Dönem
Ders Ders Saati AKTS
Tez Çalışması 60
Toplam   60
Toplam Kredi 21  
Toplam AKTS 120  

 

HADİS BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GÜZ YY DERS LİSTESİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı Kredi Dağılımı
T U L Kredi AKTS
HADS7001 S TAHRİC VE DİRÂSÂTU’L-ESÂNÎD 3 0 0 3 8
HADS7003 S MUKAYESELİ HADİS USÛLÜ METİNLERİ 3 0 0 3 8
HADS7005 S HADİS İLMİNDE HABERİN BİLGİ DEĞERİ 3 0 0 3 8
HADS7007 S HADİS İLMİNDE TENKİT LİTERATÜRÜ 3 0 0 3 8
HADS7009 S TASNİF DÖNEMİ HADİS KAYNAKLARI 3 0 0 3 8
HADS7011 S HADİS METİNLERİNİ OKUMA YÖNTEMLERİ 3 0 0 3 8
HADS7013 S HADİS RİVAYET TARİHİ 3 0 0 3 8
HADS7015 S İLELU’L-HADİS 3 0 0 3 8
Y Z BİLİMSEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ VE

YAYIN ETİĞİ

3 0 0 3 6

 

 

HADİS BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GÜZ YY DERS İÇERİKLERİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı İçeriği
HADS7001 S TAHRİC VE DİRÂSÂTU’L-ESÂNÎD Hadis ve tahric kavramları ve izahı, sened tenkidi, metin tenkidi, hadis tahricinde esas alınan hususlar, hadis tarihinde münekkid alimler, modern dönemde hadislere yönelik tenkitler ve değeri hakkında bilgi verir.
HADS7003 S MUKAYESELİ HADİS USÛLÜ METİNLERİ Terimleri ve meseleleri açısından oldukça zengin bir yapı arz eden hadis usulü ilmi, mütekaddimun ve müteahhirun dönemi temsil kabiliyeti yüksek metinleri üzerinden mukayeseli bir okumayla ele alınacak ve bununla hadis usulü konularında meydana gelen değişim ve müelliflerin farklı görüşleri karşılaştırmalı bir şekilde takip edilerek sahanın gelişimi kavranmaya çalışılacaktır.
HADS7005 S HADİS İLMİNDE HABERİN BİLGİ DEĞERİ Bilgi teorisi, haber ve haberin çeşitleri olan mütevatir ve ahad tabirlerinin ortaya çıkış süreci, bilgi teorisindeki yeri, farklı kullanımları ve anlaşılmasındaki problemler incelenecektir. Konunun işlenişinde özellikle klasik kelam ve usul-i fıkıh eserlerinin ahbar bölümü ile bu konuda yapılmış çağdaş çalışmalardan yararlanılacaktır.
HADS7007 S HADİS İLMİNDE TENKİT LİTERATÜRÜ Hadislerin isnadlarındaki raviler, etik ve mental kriterler çerçevesinde değerlendirilir. Adalet adı verilen etik kriterler ravinin yalancılıkla, Zabıt terimiyle karşılanan mental kriterler ise ravinin yanılma ve unutmayla alâkası üzerinde durur. Ayrıca hadislerin ayetler ve başka hadislerle tearuzu çerçevesinde metin değerlendirmesine de tabi tutulduğu vakidir. İşbu değerlendirme içerikli eserler zamanla teraküm ederek bir külliyat oluşturmuştur. Bu ders kapsamında işbu külliyat ihtisas öğrencilerine tanıtılacaktır.
HADS7009 S TASNİF DÖNEMİ HADİS KAYNAKLARI Tedvin dönemini takiben başlayıp hicri 5. Asrın sonuna kadar devam eden Tasnif dönemi hadis kitaplarını şu ana başlıklar altında toplamak mümkündür: 1. Konularına göre:  Tek konulu, Birden fazla konulu, Münakaşa ve reddiye, Muvatta, Sünen, Cami ve Musannefler. 2. Ravilerine göre: Mu‘cem, Müsned ve Etraflar. Bu ders kapsamında anılan türde eserler öğrencilerin dikkatine sunulacaktır.
HADS7011 S HADİS METİNLERİNİ OKUMA YÖNTEMLERİ Hz. Muhammed (s.a.)’in 23 yıllık Peygamberlik sürecinde söyledikleri, yapıp ettikleri ve görüp duyup da tasvip ettiklerinin sicil kaydı niteliğindeki hadis kaynaklarında yer alan rivayetleri, hitap sahibinin maksadına en uygun şekilde anlama ve yorumlama amacına yönelik olarak geliştirilmiş yöntemler ile teklif merhalesindeki yöntem tartışmaları üzerinde durulacaktır.
HADS7013 S HADİS RİVAYET TARİHİ Hicri 2. asırdan itibaren hadisleri yazıyla kayıt altına alma çalışmaları yoğunlaşmıştır. Başlangıçta amaç, Hz. Peygambere (s.a.) ait hadisleri kaybolup gitmekten korumaktı. Hicri 3. asırda ise, yazılı olarak toplanan bu hadislerden daha verimli bir şekilde istifade etmek amacıyla tasnif faaliyeti başlatıldı. Hicri 5. asırda son bulan tedvin ve tasnif dönemlerini tehzib çalışmaları izlemiştir.
Bu ders kapsamında ilgili dönemlerden günümüze hadis rivayet sürecine ışık tutulacaktır.
HADS7015 S İLELU’L-HADİS İlk bakışta sahih gibi duran bir hadisin, aynı istikametteki benzer hadislerle karşılaştırıldığında ortaya çıkan ve ancak erbabının keşfedebileceği gizli kusurudur. İllet tespiti ravinin tecrübe ve birikim kadar, zeka ve sezgi kapasitesinin de öne çıktığı hayli hassas bir melekedir. Sarı renkteki iki metalden hangisinin gerçekte altın olduğu keyfiyeti nasıl ki sadece sarraflara has bir meleke ise bu da öyledir. Bu ders kapsamında adı geçen ilim misallerle öğrencinin ilgisine sunulacaktır.
Y Z BİLİMSEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ VE YAYIN ETİĞİ Bilim insanı olmaya aday ihtisas öğrencileri için zorunlu formasyonların başında konu seçimi, literatür taraması, bilgi ve belgelerin toplanması gibi bilimsel araştırmanın mutfağı ile onların akademik bir üslupla yazıya dökülmesi gibi sunumu sürecini yaparak ve yaşayarak öğrenmektir. Gerek mutfak ve gerekse sunum etkinliği esnasında başkalarının emeğine saygı, onlara ait kullandığı malzeme ve benimsediği yaklaşımlar sırasında isimlerine ve eserlerine atıf ilmiye müntesibinin refleks haline getirmesi gereken davranış kalıpları olmalıdır. Bu dersin amacı, ihtisas öğrencilerine bilimsel araştırma ve sunum tekniği ile etik dışı tutum ve yaklaşımlardan kaçınma becerisi kazandırmaktır.

 

 

 

HADİS BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BAHAR YY DERS LİSTESİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı Kredi Dağılımı
T U L Kredi AKTS
HADS7002 S İSNÂD TARİHİ 3 0 0 3 8
HADS7004 S RİCÂL İLMİ 3 0 0 3 8
HADS7006 S EHL-İ HADİS AKAİDİ 3 0 0 3 8
HADS7008 S KLASİK HADİS USÛLÜ METİNLERİ 3 0 0 3 8
HADS7010 S HADİSİ-SÜNNETİ ANLAMA VE YORUMLAMA YÖNTEMİ 3 0 0 3 8
HADS7012 S TASNİF DÖNEMİ SONRASI HADİS KAYNAKLARI 3 0 0 3 8
HADS7014 S SEÇME HADİS ŞERHLERİ 3 0 0 3 8
HADS7016 S UYDURMA RIVAYETLER VE TANIMA

YOLLARI

3 0 0 3 8
Y Z SEMİNER 3 0 0 0 6

 

 

 

HADİS BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BAHAR YY DERS İÇERİKLERİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı İçeriği
HADS7002 S İSNÂD TARİHİ Hadisler, Müslümanlar için bağlayıcı nitelikte referans değeri taşıyan rivayetlerdir. Bağlayıcı niteliği dolayısıyla kendisinin sağlamasının yapılması ve Hz. Peygamber (s.a.)’e aidiyetinin tespiti zaruri bir hal almıştır. Bu sadette isnad ilmi doğmuş, zamanla gelişmiş ve kısa bir sürede bugünkü mükemmel halini almıştır. Bu ders kapsamında hadis rivayetinde isnad kullanımının başlangıcı ve hadis rivayetindeki fonksiyonlarını ele alınarak, ikinci ve üçüncü asırda isnad kullanımını incelenecek ve isnada yönelik modern yaklaşımları etüt edilecektir.
HADS7004 S RİCÂL İLMİ Hadis ilminde rivayetin dayandığı isnadın nitelikleri yanında söz konusu isnad zinciri içerisinde yer alan ravilerin etik ve mental yönden kritize edildikleri biyografi kitapları “Ricâl” olarak terimleşmiştir. Zamanla geniş bir külliyâta dönüşen bu eserler, müstakil bir alt disiplinin oluşmasına zemin hazırlamışlardır. Bu ders kapsamında Ricâl kavramı, Ricâl ilminin mahiyeti, önemi ve literatürü ihtisas adayları ile paylaşılacaktır.
HADS7006 S EHL-İ HADİS AKAİDİ A. Aydınlı’nın DİA Ehl-i Hadis Md.’de belirttiği gibi “Ehl-i hadîsin meydana getirdiği zengin bir literatür vardır. İlk dönem hadis kitaplarının çoğunu bunların fıkıh sahasındaki faaliyetleri olarak değerlendirmek mümkündür. Aynı şekilde akaidle ilgili hadisleri topladıkları kitaplar ehl-i hadîsin bu konudaki kanaatini, akaidle ilgili naslara te’vilsiz bağlılığını ortaya koymaktadır.” Bu ders kapsamında ehl-i hadise ait bu itikadi yöneliş diğer düşünce ekolleri ile karşılaştırmalı olarak verilecektir.
HADS7008 S KLASİK HADİS USÛLÜ METİNLERİ Bu ders kapsamında İbnu’s-Salâh’ın ‘Ulûmu’l-hadîs’i ile onu eksen alarak yazılan İmam Nevevî’nin et-Takrîb’i, İbn Kesîr’in İhtisar’ı, İbn Hacer’in Nuhbetu’l-fiker’i ve diğer klasik Hadis Usûlü kitaplarından belli başlıklar öğrenci ile birlikte okunup analiz edilecek.
HADS7010 S HADİSİ-SÜNNETİ ANLAMA VE YORUMLAMA YÖNTEMİ Her söylemde olduğu gibi hadislerde de ortada bir hitap bir de onun muhatabı vardır. Hitap sahibi Hz. Peygamber (s.a.)’den sâdır olan söylemi onun maksadıyla birebir örtüşecek şekilde anlamak için sair söylem analizlerine tatbik edilen yöntemler yanında hadis âlimlerinin keşfettiği, onlara özgü spesifik usul ve kaideler de mevcuttur. Bu ders kapsamında işbu usul ve yöntemler örnekler eşliğinde öğrencinin dikkati dairesine dâhil edilecektir.
HADS7012 S TASNİF DÖNEMİ SONRASI HADİS KAYNAKLARI Bilindiği üzere hadis rivayet süreci önce hıfz ve kitabetle başlamış, onu tasnif süreci izlemiştir. Hicri beşinci asrın sonlarından itibaren başlayıp günümüze kadar ulaşan süreç ise “Tasnif Sonrası Dönem” olarak adlandırılmıştır. Bu ders kapsamından anılan döneme ait literatürden öne çıkanlar ihtisas adayları ile buluşturulacaktır.
HADS7014 S SEÇME HADİS ŞERHLERİ Bu ders kapsamında İmam Nevevi’in Kırk Hadis’ine İbn

Receb’in yazdığı şerh okutulacaktır. Ayrıca ahkam hadislerinden

bazıları, Buhari, Müslim ve sünen şerhlerinden karşılaştırmalı olarak okutulacaktır.
HADS7014 S UYDURMA RIVAYETLER VE TANIMA YOLLARI Hadislerin Müslümanlar nezdindeki bağlayıcı niteliğini suistimal ederek kendi düşünce ve emellerini hadisler üzerinden gerçekleştirmenin peşine düşenler rivayet faaliyetinin başladığı en erken dönemden itibaren ortaya çıkmışlardır. Hemence fark edilen bu tehlikeye karşı hadis âlimleri hızla tedbir almışlar, uydurma rivayetleri tanımak için yol, yöntem ve ölçütler geliştirmişlerdir. Bu ders kapsamında ihtisas adaylarına ilgili yol, yöntem ve ölçütleri bilme ve uygulama formasyonu kazandırılmaya çalışılacaktır.
Y Z SEMİNER Öğretim üyesi gözetiminde her hafta bir Yüksek Lisans öğrencisi tarafından alanın tarihi, alt alanları, literatürü, konuları, önde gelen temsilcileri üzerine yapılacak sunum ve üzerinde yürütülecek tartışmadan ibarettir. Anılan ders, adayların özgüven ve bilgi toplayıp sunabilme becerisi kazanması açısından hayli önemi haizdir.