Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi

Sosyal Bilimler Enstitüsü

TEMEL İSLÂM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI

Arap Dili ve Belâgatı Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programı

 

1. Dönem  

 

 

 

2. Dönem
Ders Ders Saati AKTS  Ders Ders Saati AKTS
Zorunlu Ders 3 6 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seçmeli Ders 3 8
Seçmeli Ders 3 8 Seminer 3 6
Toplam 12 30 Toplam 12 30

 

3. Dönem
Ders Ders Saati AKTS
Tez Çalışması 60
Toplam   60
Toplam Kredi 21  
Toplam AKTS 120  

 

 

ARAP DİLİ VE BELÂGATI BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GÜZ YY DERS LİSTESİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı Kredi Dağılımı
T U L Kredi AKTS
ARDB7001 S KONULUŞ VE ANLAMA İLETİŞ YÖNÜNDEN LÂFIZLAR 3 0 0 3 8
ARDB7003 S ARAPÇA SÖZCÜK TÜRETİM VE SÖZ DİZİM BİLGİSİ OLUŞUM SÜRECİ 3 0 0 3 8
ARDB7005 S KLASİK VE MODERN ARAP EDEBİYATI OKUMALARI-I 3 0 0 3 8
ARDB7007 S ARAP DİLİNDE MESELLER 3 0 0 3 8
ARDB7009 S ARAPÇADA YERİNDE SÖZ SÖYLEME VE SÖYLENENİ DOĞRU ANLAMA HÜNERİ 3 0 0 3 8
ARDB7011 S ARAP DİLİ VE BELAGATİ KAYNAKLARI-I 3 0 0 3 8
ARDB7013 S İSLÂM ÖNCESİ ARAP EDEBİYATI 3 0 0 3 8
ARDB7015 S ARAPÇA İLERİ DİLBİLGİSİ-SARF 3 0 0 3 8
ARDB7017 S ARAPÇADAN TÜRKÇEYE TERCÜME TEKNİKLERİ 3 0 0 3 8
Y Z BİLİMSEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ VE

YAYIN ETİĞİ

3 0 0 3 6

 

 

 

ARAP DİLİ VE BELÂGATI BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI  GÜZ YY DERS İÇERİKLERİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı İçeriği
ARDB7001 S ARAPÇA SÖZCÜKLERİN İLK ORTAYA

KONULUŞU VE SÜREÇ İÇERİSİNDE KAZANDIKLARI İŞLEV YELPAZESİ

Diğer bütün dillerde olduğu gibi Arapçada da sözcükler zihindeki bir düşünce veya gönüldeki bir hissi dışa vurmanın en kestirme yoludur. Başlı başına bir anlam ifade eden en küçük söz birimi olarak da tanımlanması mümkün olan sözcükler kök ve türemiş olmak üzere ikiye ayrılır. Bu ders kapsamında “Kök Sözcükler” ele alınacak kendilerinin olası kaç amaç için var edildiği ve hangi amaçlarla kullanıldığı üzerinde durulacaktır.
ARDB7003 S ARAPÇA SÖZCÜK TÜRETİM VE SÖZ DİZİM BİLGİSİ OLUŞUM SÜRECİ Kur’ân’ın inişi ve müminlerin onu anlama çabaları, fethedilen yerleşim birimlerindeki farklı etnisitelerle bir arada yaşamanın fasih dile yönelik ürettiği deformasyon tehdidi ile birleşince hicri ilk asırdan itibaren başlayan dilin asli halini muhafazaya ve onu bozulmaktan korumaya yönelik çabalar müteakip yüzyılda daha bir ivme kazanmış, Kur’ân’ı okurken dil bilgisi kurallarını ihlal etmenin doğurduğu vahim sonuçlar, Arapça fasih kullanım kurallarının kayıt altına alınarak tarif ve tasnifi çabalarına start vermiştir. Bu ders kapsamında klâsik terminolojide “Nahiv Tarihi” olarak bilinen işbu serüven ele alınacaktır.
ARDB7005 S KLASİK VE MODERN ARAP EDEBİYATI OKUMALARI-I Eleştirmenler, Arap edebiyatının İslâm öncesinden başlayarak Napolyon’un Mısır’ı işgaline denk gelen 1798 yılına kadar olan dönemini Klâsik, o zamandan günümüze dek gelen kısmını ise Modern terimleriyle karşılamışlardır. Anılan dönemler içerisinde nazım ve nesir türünde pek çok edebi ürün literatüre mal olmuştur. Bu ders kapsamında anılan edebi ürünlerden seçkiler paylaşılarak edebi yönden çözümlemeleri yapılacaktır.
ARDB7007 S ARAP DİLİNDE MESELLER Arapçada “Mesel” terimiyle karşılanan özdeyiş ve atasözleri her dilde olduğu gibi yüzyılların imbiğinden geçmiş, ait olan dilin tarihi ve farklı coğrafyalara özgü hayat tecrübelerini geleceğe aksettirir. Bir dile mahsus bu kabil özel kullanımları bilmeden o dilde yetkinlik iddiasında bulunulamaz. Arap dilinde ihtisaslaşma yolunun yolcuları için zorunlu tedarik konumundaki bu ders kapsamında Arapça kalıp ifade, özdeyiş ve atasözlerinden seçkiler öyküleri eşliğinde takdim edilecektir.
ARDB7009 S ARAPÇADA YERİNDE SÖZ SÖYLEME VE SÖYLENENİ DOĞRU ANLAMA HÜNERİ Meramını muhatabın ruh hali ve algı kapasitesine uygun anlaşılır bir dille ifade kabiliyeti Arap dilbilimcilerince Belâgat terimiyle karşılanmıştır. Tanımından da anlaşılacağı üzere iki temel ilke üzerine kurulu Belâgat ilminin ilk ayağı muhatabın ruh hali ve algı kapasitesine uygun, daha kestirme bir ifade ile “Yerinde” söz söylemek ve söyleneni doğru anlamaktır. Arap Belâgatçilerinin Meânî adını verdikleri bu ilim ve alt başlıkları işbu dersin konularını teşkil etmektedir.
ARDB7011 S ARAP DİLİ VE BELAGATİ KAYNAKLARI-I Herhangi bir alanda ihtisas için yola çıkan ilim yolcusunun yanına alması hayati zorunluluk arz eden en başta gelen azık, o alanda o güne kadar kaleme alınmış klasik ve modern literatürdür. Bu çerçeve Arap Dili ve Belâgatı alanının Sarf, Nahiv, Belâgat, Sözlük, Aruz, Kafiye, Dilbilim ve Tabakat kitapları bir sistematik dâhilinde ilmiye adaylarına tanıtılacaktır.
ARDB7013 S İSLÂM ÖNCESİ ARAP EDEBİYATI Öncesi miladi 5. asra kadar uzanan ve İslâm’ın zuhur ettiği 7. asrın başlarına kadar geçen zaman diliminde yaşamış Arap şair ve hatiplerinden günümüze ulaşmış, sonradan teşekkül eden dil, gramer, sözlük ve belâgat çalışmalarına referans teşkil eden son derece kıymetli edebi malzemedir. Bu ders kapsamında ilmiye adayları Arap edebiyatının antik değer mahiyetindeki anılan ürünlerinin lezzetiyle buluşturulacaktır.
ARDB7015 S ARAPÇA İLERİ DİLBİLGİSİ-SARF Evrensel dilbilim içerisinde “Morfoloji/Biçimbilim” olarak bilinen kelime bilgisi Arapçada “Sarf” terimiyle karşılanır. Çekilebilir nitelikteki fiillerle türemiş isimleri konu alan Sarf alanı zengin bir literatüre sahiptir. Dil ilimlerinin lügatten sonraki ilk basamağı olan Sarf öğretimi için başlangıç, orta ve ileri seviyede klasikleşmiş eserler mevcut olup, başlangıç ve orta seviye kitapları kısaca tanıtıldıktan sonra ileri düzey eserlerden biri eksen alınarak Sarf ilminin ayrıntılı meselelerine nüfuz edilmeye çalışılacaktır.
ARDB7017 S ARAPÇADAN TÜRKÇEYE TERCÜME TEKNİKLERİ Dilbilimin en belirgin alt alanlarından biri de Çeviribilimdir. Sahibini kaynak dilde anlatılan meramı birebire yakın netlikte hedef dile aktarmaya ehil kılan bu alt alanın pratiği aksettirici nitelikteki adı tercime teknikleridir. Çevirende bulunması gerekli özelliklerin yanı sıra karşılaştırmalı çevirilerin okutulacağı bu dersin Arap Dili ve Belâgatı alanında ihtisas yapacaklar için önemi tartışmasız bir realitedir.
Y Z BİLİMSEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ VE YAYIN ETİĞİ Bilim insanı olmaya aday ihtisas öğrencileri için zorunlu formasyonların başında konu seçimi, literatür taraması, bilgi ve belgelerin toplanması gibi bilimsel araştırmanın mutfağı ile onların akademik bir üslupla yazıya dökülmesi gibi sunumu sürecini yaparak ve yaşayarak öğrenmektir. Gerek mutfak ve gerekse sunum etkinliği esnasında başkalarının emeğine saygı, onlara ait kullandığı malzeme ve benimsediği yaklaşımlar sırasında isimlerine ve eserlerine atıf ilmiye müntesibinin refleks haline getirmesi gereken davranış kalıpları olmalıdır. Bu dersin amacı, ihtisas öğrencilerine bilimsel araştırma ve sunum tekniği ile etik dışı tutum ve yaklaşımlardan kaçınma becerisi kazandırmaktır.

 

 

 

ARAP DİLİ VE BELÂGATI BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BAHAR YY DERS LİSTESİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı Kredi Dağılımı
T U L Kredi AKTS
ARDB7002 S ANLAMA İLETİŞ BİÇİM VE NETLİĞİ YÖNÜNDEN LÂFIZLAR 3 0 0 3 8
ARDB7004 S ARAP DİL BİLGİSİ EKOLLERİ 3 0 0 3 8
ARDB7006 S KLASİK VE MODERN ARAP EDEBİYATI OKUMALARI-II 3 0 0 3 8
ARDB7008 S ARAPÇA SÖZLÜK BİLİM ÇALIŞMALARI 3 0 0 3 8
ARDB7010 S ARAPÇA’DA SÖZÜ MUHATAP ZİHNİNDE NETLEŞTİRME HÜNERİ (BEYAN) 3 0 0 3 8
ARDB7012 S ARAP DİLİ VE BELÂGATİ KAYNAKLARI-II 3 0 0 3 8
ARDB7014 S ERKEN İSLÂMÎ DÖNEM ARAP EDEBİYATI 3 0 0 3 8
ARDB7016 S ARAPÇA İLERİ DİL BİLGİSİ-NAHİV 3 0 0 3 8
ARDB7018 S TÜRKÇEDEN ARAPÇAYA ÇEVİRİ TEKNİKLERİ 3 0 0 3 8
Y S SEMİNER 3 0 0 0 8

 

 

ARAP DİLİ VE BELÂGATI BİLİM DALI

TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BAHAR YY DERS İÇERİKLERİ

Dersin
Kodu Türü (S/Z) Adı İçeriği
ARDB7002 S ANLAMA İLETİŞ BİÇİM VE NETLİĞİ YÖNÜNDEN LÂFIZLAR Meramı ifade için var kılınmış sözcükler, yüklendikleri manaları muhataba taşıma biçimleri ve netlikleri yönünden farklılık göstermektedirler. Bu ders kapsamında sözcüklerin anlamı muhataba taşıma biçimleri ve taşımadaki netlik dereceleri üzerinde durulacaktır.
ARDB7004 S ARAP DİL BİLGİSİ EKOLLERİ Arap dilbilgisi teşekkül devrini tamamlamasının akabinde dil malzemesinin toplanması ve değerlendirilmesi sürecinde tutum beraberliği olanların bir araya geldikleri ve bir merkezde toplaştıkları bir mektepleşme süreci yaşamıştır. Bu ders kapsamında Basra, Kûfe, Bağdat, Mısır ve Endülüs dil okulları temel yaklaşım özellikleri ve önemli temsilcileri bağlamında tanıtılacaktır.
ARDB7006 S KLASİK VE MODERN ARAP EDEBİYATI OKUMALARI-II Eleştirmenler, Arap edebiyatının İslâm öncesinden başlayarak Napolyon’un Mısır’ı işgaline denk gelen 1798 yılına kadar olan dönemini Klâsik, o zamandan günümüze dek gelen kısmını ise Modern terimleriyle karşılamışlardır. Anılan dönemler içerisinde nazım ve nesir türünde pek çok edebi ürün literatüre mal olmuştur. Bu ders kapsamında anılan edebi ürünlerden seçkiler paylaşılarak edebi yönden çözümlemeleri yapılacaktır.
ARDB7008 S ARAPÇA SÖZLÜKBİLİM ÇALIŞMALARI İlk önce Kur’ân ve hadislerdeki muhatap kitlenin çoğunluğunca bilinmeyen nadir kelimelerin derlenip anlamlarının izahıyla başlayan sözlükbilim çalışmaları daha sonra hayvan ve bitki isimleri gibi spesifik sözlüklerle devam etmiş, hicri 2. asırdan itibaren de Arapça söz varlığının tamamına şamil sözlüklerin telifiyle taçlanmıştır. Bu ders kapsamında Halil b. Ahmed’in el-‘Ayn’ı ile başlayan sözlükbilim çalışmaları ve o günden bu yana telif edilen sözlük türleri ve onlardan istifade usulleri üzerinde durulacaktır.
ARDB7010 S ARAPÇA’DA SÖZÜ MUHATAP ZİHNİNDE NETLEŞTİRME HÜNERİ (BEYAN) Meramını muhatabın ruh hali ve algı kapasitesine uygun anlaşılır bir dille ifade kabiliyeti Arap dilbilimcilerince Belâgat terimiyle karşılanmıştır. Tanımından da anlaşılacağı üzere iki temel ilke üzerine kurulu Belâgat ilminin ilk ayağı muhatabın ruh hali ve algı kapasitesine uygun söz söylemek, ikinci ayağı ise hitapta telaffuzu kolay, bilinen, akıcı nitelikte ve kuralına göre türetilmiş sözcükler seçmektir. Arap Belâgatçilerinin Beyân adını verdikleri bu ilim ve alt başlıkları işbu dersin konularını teşkil etmektedir.
ARDB7012 S ARAP DİLİ VE BELÂGATİ KAYNAKLARI-II Herhangi bir alanda ihtisas için yola çıkan ilim yolcusunun yanına alması hayati zorunluluk arz eden en başta gelen azık, o alanda o güne kadar kaleme alınmış klasik ve modern literatürdür. Bu çerçeve Arap Dili ve
Belâgatı alanının Sarf, Nahiv, Belâgat, Sözlük, Aruz, Kafiye, Dilbilim ve Tabakat kitapları bir sistematik dâhilinde ilmiye adaylarına tanıtılacaktır.
ARDB7014 S ERKEN İSLÂMÎ DÖNEM ARAP EDEBİYATI Müslümanların Medine’ye hicretinden (622 m.) Emevi devletinin inkırazına (132 h./750 m.) kadar geçen zaman diliminde yaşamış şair, hatip ve kâtiplerle onlara ait edebi ürünlerin belli bir kronoji ve sistematik dâhilinde ele alındığı bu ders kapsamında ihtisas adaylarına klâsik metinlere vukufiyet ve onları tahlil becerisi kazandırma amacı güdülmektedir.
ARDB7016 S ARAPÇA İLERİ DİL BİLGİSİ-NAHİV Evrensel dilbilim içerisinde “Sentaks/Sözdizimi” olarak bilinen cümle bilgisi Arapçada “Nahiv” terimiyle karşılanır. Bir sözcüğün cümledeki yeri yahut başındaki âmile göre dışa yansıttığı son hareke yahut sabit son harf değişiklikleri olarak tanımlanabilecek Nahiv alanı zengin bir literatüre sahiptir. Dil ilimlerinin lügat ve sarftan sonraki ikinci basamağı olan Sarf öğretimi için başlangıç, orta ve ileri seviyede klasikleşmiş eserler mevcut olup, başlangıç ve orta seviye kitapları kısaca tanıtıldıktan sonra ileri düzey eserlerden biri eksen alınarak Nahiv ilminin ayrıntılı meselelerine nüfuz edilmeye çalışılacaktır.
ARDB7018 S TÜRKÇEDEN ARAPÇAYA ÇEVİRİ TEKNİKLERİ Dilbilimin en belirgin alt alanlarından biri de

Çeviribilimdir. Sahibini kaynak dilde anlatılan meramı birebire yakın netlikte hedef dile aktarmaya ehil kılan bu alt alanın pratiği aksettirici nitelikteki adı tercime teknikleridir. Çevirende bulunması gerekli özelliklerin yanı sıra karşılaştırmalı çevirilerin okutulacağı bu dersin Arap Dili ve Belâgatı alanında ihtisas yapacaklar için önemi tartışmasız bir realitedir.

Y Z SEMİNER Öğretim üyesi gözetiminde her hafta bir Yüksek Lisans öğrencisi tarafından alanın tarihi, alt alanları, literatürü, konuları, önde gelen temsilcileri üzerine yapılacak sunum ve üzerinde yürütülecek tartışmadan ibarettir. Anılan ders, adayların özgüven ve bilgi toplayıp sunabilme becerisi kazanması açısından hayli önemi haizdir.